Czy i kiedy, zgodnie ze specustawą, uciekającym obywatelom Ukrainy przysługują świadczenia rodzinne? Jakie warunki trzeba spełnić? Na jaką pomoc można liczyć?

Zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, na podstawie art. 26 uciekającym ob. Ukrainy przysługują:

1) świadczenia rodzinne 

2) świadczenie wychowawcze, czyli tak zwane 800 +,

3) świadczenie dobry start, czyli tzw. 300 +, 

4) świadczenie rodzinnego kapitału opiekuńczego, 

5) dofinansowanie obniżenia opłaty rodzica za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna, 

pod warunkiem, że obywatel Ukrainy zamieszkuje z dzieckiem w Polsce.

Świadczenia przyznawane są na zasadach określonych w ustawach regulujących te świadczenia, z wyłączeniem warunku posiadania karty pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy”.

Przysługujące na dziecko świadczenia lub dofinansowanie przysługują także opiekunowi tymczasowemu dziecka. W takiej sytuacji wniosek o świadczenie składa opiekun tymczasowy. 

Przy ustaleniu dochodu w tej sytuacji uwzględnia się tylko dochód dziecka. 

Aby otrzymać ww. świadczenia:

– rodzic lub dziecko muszą być zarejestrowani przez komendanta placówki Straży Granicznej w rejestrze obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Polski w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi w tym kraju.

Jeśli wjazd na teren Polski nie został zarejestrowany w czasie przekraczania granicy należy złożyć wniosek o nadanie numeru PESEL w ciągu 30 dni od dnia wjazdu do Polski,

– rodzic i dziecko muszą posiadać numer PESEL,

– rodzic musi złożyć wniosek o udzielenie świadczenia, zawierający numer PESEL oraz dane dotyczące dokumentu stanowiącego podstawę przekroczenia granicy.

Świadczenia są ustalane począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, ale nie wcześniej niż od miesiąca, w którym dane cudzoziemca zostały umieszczone w rejestrze obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Polski bezpośrednio z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi w tym kraju.

Niektóre świadczenia rodzinne zależne są od wysokości uzyskiwanego dochodu w rodzinie. W takiej sytuacji, przy ustalaniu dochodu rodziny bierze się pod uwagę tylko dochód tych członków rodziny, którzy przebywają w Polsce.

Świadczenia rodzinne to

  • zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego,
  • jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka tzw. becikowe,
  • świadczenia opiekuńcze, takie jak: zasiłek pielęgnacyjny, świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, 
  • świadczenie rodzicielskie,
  1. ZASIŁEK RODZINNY

Zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka.

Przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego uzależnione jest m.in. od spełnienia kryterium dochodowego. Aby go otrzymać przeciętny miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie może przekroczyć kwoty 674,00 zł  lub 764,00 zł jeśli członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Wysokość zasiłku rodzinnego wynosi miesięcznie:

  • 95,00 zł na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku życia;
  • 124,00 zł na dziecko w wieku powyżej 5 roku życia do ukończenia 18 roku życia;
  • 135,00 zł na dziecko w wieku powyżej 18 roku życia do ukończenia 24 roku życia. 

Wniosek składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania. Wniosek znaleźć można w urzędzie lub na stronie internetowej: https://empatia.mpips.gov.pl/-/zasilek-rodzinny

Rodzaj wymaganych dokumentów może się różnić w zależności od indywidualnych okoliczności sprawy, zasadniczo jednak należy przygotować:

  • skrócony odpis aktu urodzenia dziecka lub inny dokument urzędowy potwierdzający jego wiek, jeżeli dziecko się uczy i ukończyło 18 lat,
  • zaświadczenie lub oświadczenie o dochodzie rodziny  w przypadku dziecka powyżej 18 roku życia,
  • oświadczenie lub zaświadczenie ze szkoły lub szkoły wyższej potwierdzające, że dziecko kontynuuje naukę,
  • w przypadku dziecka niepełnosprawnego – orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności,
  • w przypadku osoby uczącej się, której rodzice nie żyją – kopię aktów zgonu rodziców,
  • w przypadku osoby samotnie wychowującej dziecko – kopię odpisu prawomocnego wyroku sądu orzekającego rozwód lub separację albo kopię aktu zgonu małżonka lub rodzica dziecka.

Warto pamiętać, że w przypadku gdy nie jesteś w stanie złożyć wszystkich wymaganych dokumentów i – z uwagi na trwającą wojnę – nie masz możliwości ich uzyskać, powinieneś bardzo szczegółowo wyjaśnić swoją sytuację i wnosić o wydanie decyzji w oparciu o dokumenty, które złożyłeś. 

Warto więc składać te wnioski mimo braku wszystkich dokumentów. 

Jeśli przysługuje ci prawo do zasiłku rodzinnego, możesz ubiegać się o dodatki z tytułu:

– urodzenia dziecka

– opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego

– samotnego wychowywania dziecka

– wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej

– kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego

– podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania

– rozpoczęcia roku szkolnego

II. ŚWIADCZENIA OPIEKUŃCZE

Do świadczeń opiekuńczych należą:

-zasiłek pielęgnacyjny

-specjalny zasiłek opiekuńczy

-świadczenie pielęgnacyjne

Zasiłek pielęgnacyjny jest przyznawany w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:

1) niepełnosprawnemu dziecku;

2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) osobie, która ukończyła 75 lat;

4) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia.

Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje w wysokości 215,84 zł miesięcznie.

Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli:

1) nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub

2) rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

– w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty kryterium dochodowego wynoszącego 764 zł netto.

Świadczenie pielęgnacyjne – z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną 

4) innym osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje niezależnie od dochodów rodziny i wynosi 2119,00 zł miesięcznie.

Aby otrzymać świadczenie opiekuńcze, pielęgnacyjne, specjalne świadczenie pielęgnacyjne należy złożyć wniosek o ustalenie prawa do świadczenia w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania. Wzór formularza wniosku jest dostępny online lub w urzędzie: https://empatia.mpips.gov.pl/-/zasilek-rodzinny

  1. ŚWIADCZENIE RODZICIELSKIE

Świadczenie rodzicielskie przysługuje co do zasady:

– matce albo ojcu dziecka 

– opiekunowi faktycznemu dziecka 

– rodzinie zastępczej, z wyłączeniem rodziny zastępczej zawodowej

– osobie, która przysposobiła dziecko

– opiekunowi tymczasowemu

Świadczenie rodzicielskie w wysokości 1000 zł miesięcznie nie jest uzależnione od kryterium dochodowego. 

Świadczenie nie przysługuje, jeżeli:

– pobierany jest zasiłek macierzyński lub odpowiednik zasiłku macierzyńskiego,,

– osoba ubiegająca się o świadczenie rodzicielskie zaprzestała sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, 

– w związku z wychowywaniem tego samego jest już ustalone prawo do świadczenia rodzicielskiego, dodatku do zasiłku rodzinnego, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna, 

– za granicą przysługuje świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia rodzicielskiego,

 osobom, o których mowa w ust. 1, przysługuje za granicą świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia rodzicielskiego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Wniosek można złożyć:

– osobiście w urzędzie 

– za pośrednictwem portalu Empatia: https://www.gov.pl/web/rodzina/viii-wiadczenie-rodzicielskie111

POZOSTAŁE ŚWIADCZENIA – NIE SĄ TO ŚWIADCZENIA RODZINNE W ROZUMIENIU USTAWY O ŚWIADCZENIACH RODZINNYCH 

ŚWIADCZENIE WYCHOWAWCZE

Świadczenie wychowawcze, zwane potocznie 800+, jest świadczeniem służącym częściowemu pokryciu wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.

Świadczenie wychowawcze przysługuje:

– w wysokości 800 zł miesięcznie, 

– na każde dziecko, do ukończenia 18 r. życia,

– w okresie od 1 czerwca danego roku do 31 maja roku następnego,

– niezależnie od uzyskiwanych dochodów. 

Wniosek o przyznanie świadczenia składa:

– matka lub ojciec, 

– opiekun faktyczny dziecka,

– opiekun prawny dziecka,

– opiekun tymczasowy,

– rodzic zastępczy dziecka,

– osoba prowadząca rodzinny dom dziecka,

– dyrektor placówki opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej, interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego, domu pomocy społecznej.

Aby otrzymać to świadczenie należy złożyć wniosek elektronicznie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za pośrednictwem:

– Platformy Usług Elektronicznych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – https://www.zus.pl/portal/logowanie.npi

– portalu Empatia – https://empatia.mpips.gov.pl/

– bankowości elektronicznej

Świadczenie przekazywane jest w formie bezgotówkowej co miesiąc na wskazany we wniosku numer rachunku płatniczego w Polsce. 

Jeśli ZUS przyzna świadczenie wychowawcze, nie otrzymasz decyzji w sprawie, a tylko informację o przyznaniu świadczenia na profil na PUE ZUS, a także mailem na adres podany we wniosku. 

Jeśli otrzymasz decyzję negatywną, to masz prawo do wniesienia od niej. Decyzję otrzymasz w postaci elektronicznej – na Twój profil na PUE ZUS.

RZĄDOWY PROGRAM „DOBRY START”

Świadczenie 300+ jest jednorazowym wsparciem dla wszystkich uczniów rozpoczynających rok szkolny, przysługującym raz w roku.

Aby otrzymać to świadczenie należy złożyć wniosek elektronicznie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za pośrednictwem:

– Platformy Usług Elektronicznych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych https://www.zus.pl/portal/logowanie.npi

– portalu Empatia – – https://empatia.mpips.gov.pl/

– bankowości elektronicznej

Wniosek może złożyć:

-matka, 

-ojciec, 

-opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka,

– rodzic zastępczy,

– osoba prowadząca rodzinny dom dziecka lub dyrektor placówki opiekuńczo-wychowawczej,

– opiekun tymczasowy.

Świadczenie przysługuje na:

 – ucznia, który nie ukończył 20 lat lub 24 lat – jeśli ma orzeczenie o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności, potrzebie kształcenia specjalnego, potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych.

Świadczenie będzie wypłacane na konto bankowe. Świadczenie nie przysługuje na dzieci uczęszczające do przedszkola oraz dzieci realizujące roczne przygotowanie przedszkolne w tzw. zerówce w przedszkolu lub szkole. 

Przyznanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych świadczenia dobry start nie wymaga wydania decyzji. Otrzymasz informację o przyznaniu świadczenia dobry start na profilu informacyjnym utworzonym w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Nieodebranie informacji o przyznaniu świadczenia dobry start nie wstrzymuje wypłaty tego świadczenia.

RODZINNY KAPITAŁ OPIEKUŃCZY

Celem tego świadczenia jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie to:

– przysługuje w okresie, gdy dziecko jest w wieku od 12 do 35 miesiąca,

– nie zależy od dochodu rodziny,

– przysługuje na drugie i każde kolejne dziecko w rodzinie, 

Świadczenie wynosi w łącznie do 12 tys. zł. Możesz zdecydować, czy chcesz otrzymywać świadczenie w wysokości 500 zł przez 24 miesiące, czy w wysokości 1 000 zł przez 12 miesięcy. 

Wniosek składa:

– ojciec, 

– matka,

– opiekun tymczasowy.

Rodzinny kapitał opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli:

1) dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej;

2) rodzic dziecka został pozbawiony władzy rodzicielskiej;

3)członkowi rodziny przysługuje za granicą na dziecko świadczenie o podobnym charakterze do kapitału, chyba że przepisy lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Aby otrzymać świadczenie należy złożyć wniosek elektronicznie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za pośrednictwem:

– Platformy Usług Elektronicznych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – https://www.zus.pl/portal/logowanie.npi

– portalu Empatia – https://empatia.mpips.gov.pl/

– bankowości elektronicznej

Przyznanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych świadczenia nie wymaga wydania decyzji. Otrzymasz informację o przyznaniu świadczenia na profilu informacyjnym utworzonym w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz na podanego maila.

Kapitał otrzymasz w formie bezgotówkowej co miesiąc na wskazany przez Ciebie we wniosku numer rachunku płatniczego w Polsce. Jeśli decyzja będzie negatywna, ZUS doręczy Ci decyzję wyłącznie w postaci elektronicznej – na Twój profil na PUE ZUS. Od decyzji możesz odwołać się do Prezesa ZUS w ciągu 14 dni od doręczenia decyzji.

Dofinansowanie obniżenia opłaty za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna

Dofinansowanie przewidziane zostało na dziecko, które uczęszcza do żłobka, klubu dziecięcego lub korzysta z opieki u opiekuna dziennego, gdy rodzic nie otrzymuje na to dziecko rodzinnego kapitału opiekuńczego. Oznacza to, że dofinansowanie przysługuje:

  • na pierwsze i jedyne dziecko w rodzinie,
  • na pierwsze dziecko z rodzin, w których kolejne dziecko jest objęte rodzinnym kapitałem opiekuńczym,
  • na dziecko w wieku przed ukończeniem 12 miesiąca i po ukończeniu 36 miesiąca życia

Dofinansowanie wynosi maksymalnie 400 zł miesięcznie na dziecko, nie więcej niż wysokość opłaty ponoszonej przez rodziców za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna. Do opłaty za pobyt dziecka w placówce nie wlicza się opłaty za wyżywienie .Dofinansowanie przysługuje bez względu na dochody rodziny

Dofinansowanie będzie wypłacane na rachunek bankowy placówki, do której uczęszcza dziecko.

Wniosek składa:

– rodzic lub opiekun tymczasowy.

Wniosek o dofinansowanie można składać najwcześniej 1 kwietnia 2022 r. tylko elektronicznie przez:

– Platformy Usług Elektronicznych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – https://www.zus.pl/portal/logowanie.npi

– portalu Empatia – https://empatia.mpips.gov.pl/

– bankowości elektronicznej