Czy obywatel Ukrainy, który wjechał do Polski po 24.02.22 i ma tylko ukraiński dokument tożsamości (brak paszportu), może wyjechać na kilka dni do innego kraju UE i potem wrócić do Polski?

Od dnia 11 czerwca 2017r. na podstawie Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/850 z dnia 17 maja 2017 r. posiadacze paszportów biometrycznych wydanych przez władze Ukrainy, mogą przekraczać granicę zewnętrzną Unii Europejskiej bez wiz, gdy ich całkowity pobyt nie przekracza 90 dni w ciągu każdego 180 – dniowego okresu.

W konsekwencji obywatele Ukrainy posiadający paszport biometryczny, jako osoby podróżujące bez wiz, zgodnie z rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z dnia 9 marca 2016r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) mają prawo do swobodnego przemieszczania się na terenie UE przez okres 90 dni po wjeździe na jej terytorium.

Z powyższego wynika, że warunkiem koniecznym to korzystania z powyższej swobody przemieszczania się jest posiadanie paszportu biometrycznego. Z tego warunku nie zwalnia objęcie obywatela Ukrainy działaniem ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (specustawa).

Jednakże w przypadku braku paszportu biometrycznego warto się zwrócić do przedstawicielstwa państwa członkowskiego Unii Europejskiej, które jest celem potencjalnego krótkotrwałego wyjazdu, w celu uzyskania dokładnych informacji o warunkach wjazdu i pobytu na jego terytorium obywateli Ukrainy. Poszczególne państwa mogły bowiem wprowadzić na poziomie krajowym udogodnienia w zakresie wjazdu i pobytu obywateli Ukrainy w związku z toczącą się wojną na jej terytorium.

W sytuacji powrotu do Polski przez obywatela Ukrainy nieposiadającego paszportu biometrycznego mamy do czynienia z luką prawną.

Pobyt w Polsce takich osób jest legalny, w praktyce nie ma kontroli granicznych, jednak sam akt przekraczania granicy nie jest zgodny z przepisami.

Wjazdy i wyjazdy do Polski bez ważnych dokumentów są więc obecnie możliwe tylko ze względu na wyjątkową sytuację i specjalne traktowanie osób uciekających z Ukrainy.

Zgodnie z prawem więc osoby objęte specjalną ustawą a nieposiadające ważnych dokumentów nie mają prawa podróżować aż do momentu uzyskania w przyszłości kart pobytu.