Specustawa czy status uchodźcy – plusy i minusy

OCHRONA MIĘDZYNARODOWA (STATUS UCHODŹCY)

PLUSYMINUSY
PRAWO
POBYTU
*Możliwość złożenia wniosku o ochronę przez każdego

*W przypadku pozytywnej decyzji – uzyskanie bezterminowego legalnego prawa pobytu w Polsce

*W przypadku pozytywnej decyzji – w przyszłości możliwość ubiegania się o pobyt stały, a następnie obywatelstwo polskie
*Brak gwarancji otrzymania statusu uchodźcy/ochrony uzupełniającej (wniosek badany indywidualnie pod kątem ryzyka prześladowania lub doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia)

*Ograniczone możliwości zalegalizowania pobytu w razie negatywnej decyzji

*Stosunkowo długi okres oczekiwania na decyzję

*W przypadku pozytywnej decyzji – można być pozbawionym prawa pobytu jeśli przestały istnieć okoliczności, ze względu na które ochrony udzielono
ŚWIADCZENIA*W toku postępowania – prawo do opieki zdrowotnej ale w systemie równoległym do NFZ, zarządzanym przez Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców.

*W toku postępowania – prawo do comiesięcznego świadczenia pieniężnego.

*W przypadku pozytywnej decyzji – prawo do Indywidualnego Programu Integracyjnego (roczne wsparcie finansowe, pomoc medyczna oraz integracyjna).

*W przypadku pozytywnej decyzji – prawo do pomocy społecznej, świadczeń rodzinnych, 500+, 300+ na takich zasadach jak obywatele Polski
*W toku postępowania – brak prawa do 500+, Rodzinnego Kapitału Opiekuńczego, świadczeń rodzinnych, świadczeń socjalnych
PRAWO DO
PRACY
*W toku postępowania – prawo do legalnej pracy przez obywateli Ukrainy w razie złożenia pierwszego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (na mocy specustawy) w razie dopełnienia obowiązku powiadomienia przez pracodawcę o powierzeniu wykonywania pracy

*W toku postępowania – w przypadku złożenie 2go lub kolejnego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej prawo do pracy jedynie w przypadku nieuzyskania decyzji w przeciągu 6 miesięcy (po uzyskaniu stosownego zaświadczenia)

*W przypadku pozytywnej decyzji – bezterminowe prawo do legalnej pracy w Polsce bez dodatkowych wymagań
*W toku postępowania – obywatele innych państw niż Ukraina oraz obywatele Ukrainy, którzy złożyli 2 lub następny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej mają prawo do pracy jedynie w przypadku nieuzyskania decyzji w przeciągu 6 miesięcy (po uzyskaniu stosownego zaświadczenia)
DOKUMENTY*W toku postępowania – otrzymuje się dokument potwierdzający tożsamość i prawo legalnego pobytu w PL (TZTC)

*W przypadku nadania statusu uchodźcy – otrzymanie dokumentu podróży (paszportu)
PODRÓŻOWANIE*W przypadku pozytywnej decyzji – możliwość podróżowania po obszarze Schengen w okresie 90 dni w przeciągu każdych 180 dni.*W toku postępowania – brak możliwości podróżowania

*Brak możliwości powrotu do kraju pochodzenia (wiąże się to z pozbawieniem statusu uchodźcy/ochrony uzupełniającej)
INNE*Brak możliwości korzystania z ułatwień specustawy w przypadku ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej

SPECUSTAWA

PLUSYMINUSY
PRAWO
POBYTU
*Tylko osoby spełniające warunki korzystają automatycznie z prawa pobytu – nie ma konieczności składania wniosku.
*Automatyczny legalny pobyt na 18 miesięcy od dnia 24 lutego 2022 r.
*Ułatwiona możliwość uzyskania zezwolenie na pobyt czasowy na okres 3 lat
Objęcie tylko ściśle określonej kategorii osób
ŚWIADCZENIA*Prawo do opieki zdrowotnej przez okres 18 miesięcy od dnia 24 lutego 2022 r.
*Prawo do pomocy społecznej, świadczeń rodzinnych, 500+, 300+ przez okres 18 miesięcy od dnia 24 lutego 2022 r.
*Prawo do jednorazowego świadczenia finansowego w wysokości 300 zł/osobę
*Brak comiesięcznego wsparcia finansowego (innego niż świadczenia wskazane powyżej)

*Brak możliwości skorzystania z Indywidualnego Programu Integracyjnego
PRAWO DO
PRACY
*Natychmiastowe prawo do pracy (w razie dopełnienia obowiązku powiadomienia przez pracodawcę o powierzeniu wykonywania pracy) a później w razie uzyskania zezwolenia na pobyt czasowy na podstawie specustawy.
DOKUMENTYMożliwość uzyskania elektronicznego dokumentu pobytowego diia.pl (tylko dla dorosłych)
PODRÓŻOWANIE*W trakcie ważności zezwolenia na pobyt czasowy – możliwość podróżowania po obszarze Schengen w okresie 90 dni w przeciągu każdych 180 dni.
*Możliwość powrotu na Ukrainę w każdym momencie.
INNE*Brak możliwości ubiegania się o ochronę międzynarodową (status uchodźcy) i równoczesne korzystanie z ułatwień specustawy